Xử lý tranh chấp khi không có hợp đồng rõ ràng là vấn đề khá phổ biến trong hoạt động kinh doanh và nhượng quyền F&B. Khi các thỏa thuận chỉ được trao đổi qua lời nói, tin nhắn hoặc cam kết không đầy đủ, việc xác định trách nhiệm giữa các bên sẽ trở nên khó khăn khi xảy ra mâu thuẫn. Vì vậy, hiểu rõ các dạng tranh chấp và cách giải quyết phù hợp là điều cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình.
1. Thực trạng tranh chấp trong nhượng quyền F&B hiện nay
Trong những năm gần đây, mô hình nhượng quyền trong lĩnh vực F&B phát triển mạnh tại Việt Nam khi nhiều thương hiệu cà phê, trà sữa và đồ ăn nhanh mở rộng hệ thống thông qua việc cho phép cá nhân hoặc doanh nghiệp khác sử dụng thương hiệu để kinh doanh. Nhờ lợi thế tận dụng thương hiệu sẵn có và mô hình vận hành đã được xây dựng, nhượng quyền trở thành lựa chọn phổ biến đối với nhiều nhà đầu tư muốn tham gia thị trường F&B.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của mô hình này là tình trạng tranh chấp giữa bên nhượng quyền và bên nhận quyền ngày càng gia tăng. Nhiều trường hợp hợp tác được thiết lập với hợp đồng sơ sài hoặc chỉ dựa trên những cam kết trong quá trình tư vấn ban đầu. Các nội dung quan trọng như phạm vi hỗ trợ, chính sách marketing, độc quyền khu vực hay điều kiện chấm dứt hợp tác không được quy định rõ ràng, khiến việc xác định trách nhiệm khi phát sinh vấn đề trở nên khó khăn.
Trên thực tế, các tranh chấp nhượng quyền F&B thường liên quan đến việc bên nhượng quyền không thực hiện đúng cam kết hỗ trợ, chi phí phát sinh không minh bạch hoặc mở thêm cửa hàng cạnh tranh trong khu vực đã nhượng quyền. Khi hợp đồng không rõ ràng, bên nhận quyền – thường là các cá nhân hoặc nhà đầu tư nhỏ – dễ rơi vào thế bất lợi và gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý tranh chấp.
Xem thêm: Nhượng Quyền F&B tết 2026: Cơ Hội Vàng Hay Thách Thức Khó Nhằn?
2. Những tranh chấp xảy ra khi nhượng quyền F&B không có hợp đồng
2.1. Tranh chấp về cam kết hỗ trợ vận hành
Một trong những tranh chấp phổ biến nhất trong nhượng quyền F&B là liên quan đến cam kết hỗ trợ vận hành từ bên nhượng quyền. Trong quá trình giới thiệu mô hình, nhiều thương hiệu thường đưa ra các cam kết hỗ trợ để thu hút nhà đầu tư, chẳng hạn như:
- Đào tạo nhân sự và hướng dẫn vận hành cửa hàng
- Chuyển giao công thức, quy trình chế biến
- Hỗ trợ setup cửa hàng và khai trương
- Hỗ trợ marketing, quảng bá thương hiệu
- Tư vấn vận hành trong giai đoạn đầu kinh doanh
Tuy nhiên, khi cửa hàng đi vào hoạt động, mức độ hỗ trợ thực tế đôi khi không đúng với những gì đã được quảng bá. Một số trường hợp bên nhượng quyền chỉ hỗ trợ trong thời gian rất ngắn hoặc không tiếp tục hỗ trợ khi cửa hàng gặp khó khăn. Khi không có hợp đồng quy định rõ phạm vi và trách nhiệm hỗ trợ, bên nhận quyền sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc yêu cầu bên nhượng quyền thực hiện đúng cam kết, từ đó dễ phát sinh tranh chấp.
2.2. Tranh chấp về độc quyền khu vực
Tranh chấp về độc quyền khu vực kinh doanh cũng là một vấn đề thường gặp trong hoạt động nhượng quyền F&B, đặc biệt khi hợp đồng không quy định rõ phạm vi nhượng quyền. Trong quá trình tư vấn, nhiều thương hiệu thường cam kết rằng bên nhận quyền sẽ được kinh doanh trong một khu vực nhất định mà không có cửa hàng cùng thương hiệu cạnh tranh trực tiếp. Tuy nhiên, những cam kết này đôi khi chỉ được trao đổi bằng lời nói hoặc thông tin quảng bá mà không được ghi nhận cụ thể trong hợp đồng.
Khi hoạt động kinh doanh bắt đầu ổn định, một số bên nhượng quyền có thể tiếp tục mở thêm cửa hàng mới hoặc nhượng quyền cho người khác trong khu vực gần đó. Điều này khiến bên nhận quyền cho rằng quyền lợi của mình bị ảnh hưởng vì phải cạnh tranh trực tiếp với chính thương hiệu mà mình đang hợp tác.
Một số tranh chấp phổ biến liên quan đến độc quyền khu vực bao gồm:
- Bên nhượng quyền mở thêm cửa hàng của cùng thương hiệu gần khu vực đã nhượng quyền
- Tiếp tục nhượng quyền cho người khác trong cùng khu vực kinh doanh
- Không xác định rõ phạm vi độc quyền (bán kính, quận, khu vực…)
- Hai bên hiểu khác nhau về khái niệm “độc quyền khu vực”
Khi hợp đồng không quy định rõ ràng về phạm vi và điều kiện độc quyền, bên nhận quyền sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc chứng minh quyền lợi của mình bị xâm phạm. Đây cũng là một nguyên nhân khiến tranh chấp nhượng quyền thương hiệu trong lĩnh vực F&B ngày càng phổ biến.
2.3. Tranh chấp về phí nhượng quyền
Tranh chấp về phí nhượng quyền thường xảy ra khi các khoản chi phí không được quy định rõ ràng ngay từ đầu. Trong quá trình tư vấn, bên nhượng quyền thường đưa ra mức phí ban đầu khá hấp dẫn, nhưng khi triển khai cửa hàng có thể phát sinh thêm nhiều khoản chi phí khác.
Một số tranh chấp phổ biến gồm:
- Phí nhượng quyền thực tế cao hơn so với cam kết ban đầu
- Phát sinh thêm phí quản lý, phí marketing hoặc phí duy trì hệ thống
- Bắt buộc mua nguyên liệu, thiết bị từ bên nhượng quyền với giá cao
- Không hoàn trả phí khi bên nhận quyền muốn chấm dứt hợp tác
Khi các khoản phí này không được ghi rõ trong hợp đồng, bên nhận quyền sẽ gặp khó khăn trong việc yêu cầu minh bạch chi phí, từ đó dễ phát sinh tranh chấp.
2.4. Tranh chấp về chấm dứt hợp tác
Tranh chấp về chấm dứt hợp tác nhượng quyền thường xảy ra khi hoạt động kinh doanh không hiệu quả hoặc một bên muốn rút khỏi hệ thống nhưng điều kiện chấm dứt không được quy định rõ ràng. Khi không có hợp đồng cụ thể, các bên rất dễ xảy ra bất đồng về quyền và nghĩa vụ khi kết thúc hợp tác.
Một số tranh chấp phổ biến gồm:
- Bên nhận quyền muốn dừng kinh doanh nhưng bên nhượng quyền không đồng ý
- Không được hoàn lại phí nhượng quyền hoặc các khoản chi phí đã đóng
- Bên nhận quyền bị yêu cầu tiếp tục kinh doanh theo hệ thống dù đang thua lỗ
- Tranh chấp về việc tiếp tục sử dụng công thức, mô hình hoặc nhận diện thương hiệu sau khi chấm dứt hợp tác
Khi điều kiện chấm dứt hợp tác không được quy định rõ từ đầu, việc giải quyết tranh chấp thường trở nên phức tạp và kéo dài.
Xem thêm: Những “Cạm Bẫy” Trong Hợp Đồng Nhượng Quyền Thương Mại Nhà Đầu Tư Thường Bỏ Qua
3. Xử lý tranh chấp khi không có hợp đồng rõ ràng
3.1. Thu thập toàn bộ chứng cứ thỏa thuận
Trong trường hợp không có hợp đồng chi tiết, các tài liệu và thông tin trao đổi trong quá trình hợp tác có thể trở thành căn cứ quan trọng để chứng minh nội dung cam kết. Bên nhận quyền nên chủ động tập hợp các chứng cứ liên quan như:
- Tin nhắn trao đổi giữa hai bên (Zalo, Messenger, email…)
- Tài liệu giới thiệu mô hình nhượng quyền hoặc proposal ban đầu
- Nội dung quảng cáo, cam kết hỗ trợ từ phía bên nhượng quyền
- Hóa đơn, chứng từ chuyển tiền phí nhượng quyền hoặc các chi phí liên quan
- Hình ảnh, video hoặc tài liệu thể hiện quá trình làm việc giữa hai bên
Những chứng cứ này có thể giúp làm rõ các cam kết đã được đưa ra và là cơ sở quan trọng để thương lượng hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp.
3.2. Xác định bản chất quan hệ pháp lý
Sau khi thu thập các chứng cứ liên quan, bước tiếp theo là xác định bản chất quan hệ pháp lý giữa các bên. Trong nhiều trường hợp, dù không có hợp đồng nhượng quyền rõ ràng, nhưng dựa vào nội dung thỏa thuận và cách thức hợp tác, mối quan hệ giữa các bên vẫn có thể được xác định theo một dạng giao dịch cụ thể.
Một số quan hệ pháp lý có thể được xác định gồm:
- Quan hệ nhượng quyền thương mại khi bên nhượng quyền cho phép sử dụng thương hiệu, mô hình kinh doanh và quy trình vận hành
- Quan hệ hợp tác kinh doanh khi hai bên cùng tham gia đầu tư hoặc chia sẻ lợi nhuận
- Quan hệ cung cấp dịch vụ hoặc chuyển giao mô hình kinh doanh
Việc xác định đúng bản chất quan hệ pháp lý sẽ giúp lựa chọn căn cứ pháp luật phù hợp để giải quyết tranh chấp, đồng thời làm rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quá trình hợp tác.
3.3. Thương lượng trực tiếp
Thương lượng trực tiếp là phương án nên được ưu tiên khi xảy ra tranh chấp trong hoạt động nhượng quyền F&B, đặc biệt khi hợp đồng không rõ ràng. Việc trao đổi thẳng thắn giữa các bên có thể giúp làm rõ những cam kết trước đó và tìm ra giải pháp phù hợp mà không cần đưa vụ việc ra cơ quan giải quyết tranh chấp.
Trong quá trình thương lượng, các bên có thể:
- Đối chiếu lại các cam kết và chứng cứ đã thu thập
- Thỏa thuận về việc tiếp tục hỗ trợ vận hành hoặc điều chỉnh chi phí
- Thống nhất phương án chấm dứt hợp tác nếu không thể tiếp tục kinh doanh
- Thỏa thuận bồi thường hoặc hỗ trợ để giảm thiểu thiệt hại cho các bên
Việc thương lượng thành công không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn hạn chế những rủi ro pháp lý có thể phát sinh khi tranh chấp bị kéo dài.
3.4. Hòa giải thông qua bên thứ ba
Nếu việc thương lượng trực tiếp không đạt kết quả, các bên có thể lựa chọn hòa giải thông qua bên thứ ba để hỗ trợ giải quyết tranh chấp. Bên thứ ba có thể là luật sư, chuyên gia pháp lý hoặc tổ chức hòa giải thương mại, giúp phân tích vấn đề và đưa ra phương án giải quyết phù hợp.
Một số lợi ích của hình thức hòa giải gồm:
- Có bên trung lập hỗ trợ đánh giá vấn đề khách quan
- Giúp các bên tìm được giải pháp hợp lý hơn
- Tiết kiệm thời gian và chi phí so với khởi kiện
- Hạn chế căng thẳng và giữ được quan hệ hợp tác kinh doanh
Trong nhiều trường hợp, hòa giải là bước trung gian hiệu quả trước khi các bên quyết định đưa tranh chấp ra cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
3.5. Khởi kiện để giải quyết tranh chấp
Trong trường hợp các bên không thể thương lượng hoặc hòa giải, bên bị ảnh hưởng có thể khởi kiện để yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp. Dù hợp đồng không rõ ràng, các chứng cứ như tin nhắn, email, tài liệu giới thiệu nhượng quyền hoặc chứng từ thanh toán vẫn có thể được sử dụng để chứng minh nội dung thỏa thuận giữa các bên.
Khi khởi kiện, bên bị thiệt hại có thể yêu cầu:
- Buộc bên vi phạm thực hiện đúng các cam kết đã thỏa thuận
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại phát sinh trong quá trình hợp tác
- Yêu cầu chấm dứt hợp tác nhượng quyền
- Giải quyết các vấn đề liên quan đến chi phí và quyền lợi của các bên
Việc khởi kiện thường được xem là giải pháp cuối cùng khi các phương án khác không mang lại kết quả, nhưng đây vẫn là cách để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong trường hợp tranh chấp kéo dài.
Xem thêm: Những Sai Lầm Chí Mạng Khi Bắt Đầu Mô Hình Kinh Doanh Nhượng Quyền Trực Tuyến Bạn Cần Biết
Lời kết:
Trong hoạt động kinh doanh và nhượng quyền F&B, việc phát sinh mâu thuẫn là điều khó tránh khỏi, đặc biệt khi các thỏa thuận ban đầu không được thể hiện rõ ràng trong hợp đồng. Tuy nhiên, xử lý tranh chấp khi không có hợp đồng rõ ràng vẫn có thể thực hiện thông qua việc thu thập chứng cứ, xác định bản chất quan hệ pháp lý, thương lượng hoặc áp dụng các phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp.
Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết, đừng quên ghé thăm website COOLERCITY.VN để khám phá những thông tin mới nhất về thị trường F&B và mô hình kinh doanh nhượng quyền ngành hàng đồ uống nhé!
Bạn có thể liên hệ Hotline: 0889.670.888 hoặc liên hệ Facebook Cooler City – Icecream & Tea để được tư vấn và đặt hàng nhanh trong thời gian nhanh nhất.