Nhiều người cho rằng kinh doanh đồ ăn, đồ uống là ngành “một vốn bốn lời” vì giá bán sản phẩm thường cao hơn khá nhiều so với chi phí nguyên liệu. Tuy nhiên, khi nhìn vào bức tranh vận hành thực tế, biên lợi nhuận ngành F&B không cao như nhiều người vẫn nghĩ. Đằng sau mỗi ly trà sữa hay mỗi món ăn bán ra là hàng loạt chi phí cần phải chi trả như mặt bằng, nhân sự, marketing và vận hành. Chính những khoản chi phí này đã ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận thực tế của cửa hàng.
Vì vậy, bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ biên lợi nhuận ngành F&B, đồng thời phân tích những yếu tố quan trọng tác động đến tỷ suất lợi nhuận ngành F&B trong hoạt động kinh doanh thực tế.
1. Biên lợi nhuận ngành F&B là gì?
Biên lợi nhuận ngành F&B là chỉ số phản ánh mức lợi nhuận mà một doanh nghiệp hoặc cửa hàng F&B thu được sau khi bán sản phẩm và trừ đi các chi phí liên quan. Chỉ số này giúp chủ kinh doanh đánh giá hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của mô hình kinh doanh trong ngành ẩm thực – đồ uống.
Thông thường, biên lợi nhuận của ngành F&B được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm giữa lợi nhuận và doanh thu. Trong đó, lợi nhuận có thể được chia thành hai cấp độ chính:
Biên lợi nhuận gộp (Gross Profit Margin): Đây là phần lợi nhuận còn lại sau khi trừ chi phí nguyên liệu trực tiếp để tạo ra sản phẩm, chẳng hạn như trà, sữa, cà phê, topping, trái cây hoặc các nguyên liệu chế biến món ăn.
Biên lợi nhuận ròng (Net Profit Margin): Đây là phần lợi nhuận thực tế mà cửa hàng nhận được sau khi trừ toàn bộ chi phí vận hành, bao gồm chi phí mặt bằng, nhân sự, marketing, điện nước, bao bì và các chi phí quản lý khác.
2. Vì sao ngành F&B thường bị hiểu lầm là có lợi nhuận cao?
2.1. Giá bán sản phẩm cao hơn nhiều so với chi phí nguyên liệu
Một trong những lý do phổ biến khiến nhiều người cho rằng biên lợi nhuận ngành F&B rất cao là vì họ thường so sánh trực tiếp giá bán sản phẩm với chi phí nguyên liệu ban đầu.
Ví dụ, một ly trà sữa hoặc cà phê có thể chỉ tốn khoảng 10.000–15.000 đồng tiền nguyên liệu như: trà, sữa, đường hoặc topping,… nhưng giá bán ra thị trường có thể dao động từ 35.000–50.000 đồng. Khi nhìn vào sự chênh lệch này, không ít người cho rằng lợi nhuận ngành F&B rất lớn.
Tuy nhiên, chi phí nguyên liệu chỉ là một thành phần trong tổng chi phí sản xuất và kinh doanh. Để vận hành một cửa hàng F&B, doanh nghiệp còn phải chi trả nhiều khoản khác như: tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên, điện nước, bao bì và chi phí quản lý.
Vì vậy, nếu chỉ dựa vào chênh lệch giữa giá bán và chi phí nguyên liệu để đánh giá biên lợi nhuận ngành F&B, người đọc rất dễ hiểu sai về khả năng sinh lời thực tế của ngành.
2.2. Hình ảnh kinh doanh F&B trên mạng xã hội
Không chỉ cách nhìn vào chi phí nguyên liệu, hình ảnh kinh doanh trên mạng xã hội cũng góp phần khiến nhiều người hiểu sai về biên lợi nhuận ngành F&B. Trên các nền tảng như: Facebook, TikTok hay Instagram, người ta thường thấy những quán cà phê, trà sữa hoặc nhà hàng đông khách, khách xếp hàng dài và doanh thu mỗi ngày được chia sẻ rất hấp dẫn. Điều này dễ tạo cảm giác rằng kinh doanh F&B luôn mang lại lợi nhuận rất cao.
Bên cạnh đó, nhiều video hoặc bài đăng quảng cáo trên mạng xã hội thường chỉ tập trung vào doanh thu bán hàng trong ngày, chẳng hạn như “bán được 500 ly trà sữa/ngày” hay “doanh thu hàng chục triệu đồng mỗi ngày”. Những con số này dễ tạo cảm giác rằng kinh doanh F&B mang lại lợi nhuận rất lớn. Tuy nhiên, các nội dung này hiếm khi đề cập đầy đủ đến những khoản chi phí vận hành phía sau như marketing, nhân sự hoặc chiết khấu cho các nền tảng giao đồ ăn.
Vì vậy, nhiều người dễ nhầm lẫn rằng doanh thu cao đồng nghĩa với lợi nhuận cao. Trên thực tế, biên lợi nhuận ngành F&B phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, từ khả năng kiểm soát chi phí đến hiệu quả vận hành của cửa hàng. Khi tất cả các chi phí được tính đầy đủ, tỷ suất lợi nhuận ngành F&B thường thấp hơn khá nhiều so với những gì được thể hiện trên mạng xã hội.
3. Những yếu tố khiến biên lợi nhuận F&B bị thu hẹp
3.1. Chi phí mặt bằng
Trong hoạt động kinh doanh F&B, chi phí mặt bằng luôn được xem là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận ngành F&B. Để thu hút khách hàng, nhiều cửa hàng thường phải lựa chọn những vị trí có lưu lượng người qua lại cao như mặt phố, khu trung tâm, gần trường học hoặc khu văn phòng. Tuy nhiên, những vị trí này thường đi kèm với mức giá thuê rất cao.
Trên thực tế, tiền thuê mặt bằng có thể chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng chi phí vận hành của cửa hàng. Khi chi phí này tăng cao, lợi nhuận ngành F&B sẽ bị thu hẹp đáng kể, đặc biệt đối với các mô hình kinh doanh quy mô nhỏ hoặc mới bắt đầu hoạt động.
Bên cạnh tiền thuê hàng tháng, chủ cửa hàng còn phải chi trả thêm nhiều khoản liên quan đến mặt bằng như: tiền đặt cọc, chi phí sửa chữa, thiết kế không gian, trang trí nội thất và bảo trì trong quá trình vận hành. Những khoản đầu tư ban đầu này nếu không được tính toán kỹ sẽ làm tăng chi phí tổng thể và ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận của ngành F&B tại từng cửa hàng.
3.2. Chi phí nhân sự
Bên cạnh mặt bằng, chi phí nhân sự cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận ngành F&B. Để vận hành một cửa hàng đồ uống hoặc nhà hàng ổn định, doanh nghiệp cần nhiều vị trí khác nhau như: nhân viên pha chế, nhân viên phục vụ, thu ngân, quản lý ca hoặc quản lý cửa hàng.
Tùy theo quy mô kinh doanh, số lượng nhân sự có thể chiếm một phần đáng kể trong tổng chi phí vận hành. Khi chi phí tiền lương, thưởng và các khoản phụ cấp tăng lên, lợi nhuận ngành F&B sẽ bị thu hẹp nếu doanh thu không tăng tương ứng.
Ngoài tiền lương cơ bản, doanh nghiệp F&B còn phải chi trả các khoản chi phí khác liên quan đến nhân sự như: chi phí đào tạo, tuyển dụng, đồng phục, phúc lợi hoặc chi phí thay thế nhân viên khi có sự biến động về nhân sự. Trong ngành dịch vụ, tỷ lệ thay đổi nhân viên khá cao, vì vậy việc tuyển mới và đào tạo thường xuyên cũng làm tăng chi phí vận hành.
3.3. Chi phí nguyên liệu và biến động giá
Trong quá trình kinh doanh, các cửa hàng phải thường xuyên nhập nhiều loại nguyên liệu như: trà, cà phê, sữa, trái cây, topping hoặc các thực phẩm chế biến. Khi giá nguyên liệu tăng hoặc biến động theo thị trường, chi phí sản xuất mỗi sản phẩm cũng tăng theo, từ đó làm giảm lợi nhuận ngành F&B.
Đặc biệt, nhiều nguyên liệu trong ngành F&B phụ thuộc vào yếu tố mùa vụ hoặc nguồn cung nhập khẩu. Ví dụ: giá trái cây tươi, sữa hoặc một số loại trà có thể thay đổi theo từng thời điểm trong năm. Nếu doanh nghiệp không có kế hoạch quản lý nguồn cung và dự trữ hợp lý, chi phí nguyên liệu sẽ dễ dàng tăng cao và ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ suất lợi nhuận ngành F&B.
Ngoài ra, trong quá trình vận hành, các cửa hàng còn phải đối mặt với tình trạng hao hụt nguyên liệu do bảo quản không đúng cách, tồn kho quá lâu hoặc định lượng pha chế không ổn định. Những yếu tố này tuy nhỏ nhưng nếu tích lũy trong thời gian dài sẽ làm tăng chi phí sản xuất và khiến biên lợi nhuận ngành F&B bị thu hẹp.
3.4. Chi phí marketing và bán hàng
Trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao, marketing và bán hàng trở thành yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân khách hàng. Tuy nhiên, đây cũng là khoản chi phí đáng kể có thể ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận ngành F&B nếu không được quản lý hiệu quả.
Để tăng độ nhận diện thương hiệu và thúc đẩy doanh thu, nhiều cửa hàng F&B phải đầu tư vào các hoạt động quảng cáo trên mạng xã hội, chương trình khuyến mãi, giảm giá hoặc hợp tác với các nền tảng giao đồ ăn. Những hoạt động này giúp tăng lượng khách hàng trong ngắn hạn nhưng đồng thời cũng làm tăng chi phí vận hành.
Ngoài ra, khi bán hàng thông qua các ứng dụng giao đồ ăn, cửa hàng thường phải trả thêm khoản chiết khấu cho nền tảng, có thể dao động từ 20% đến 30% trên mỗi đơn hàng. Nếu tỷ lệ đơn hàng online quá cao mà không có chiến lược giá phù hợp, tỷ suất lợi nhuận ngành F&B sẽ bị giảm đáng kể.
3.5. Chi phí vận hành
Ngoài các khoản chi phí lớn như mặt bằng, nhân sự hay nguyên liệu, chi phí vận hành hằng ngày cũng là yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến biên lợi nhuận ngành F&B. Đây là nhóm chi phí phát sinh trong quá trình duy trì hoạt động của cửa hàng, bao gồm điện, nước, bao bì, vật dụng tiêu hao, chi phí vệ sinh và bảo trì thiết bị.
Trong ngành F&B, các thiết bị như máy pha cà phê, tủ lạnh, máy làm đá, máy xay hoặc hệ thống điều hòa phải hoạt động liên tục để đảm bảo chất lượng sản phẩm và trải nghiệm khách hàng. Điều này khiến chi phí điện nước tăng lên đáng kể, đặc biệt đối với những cửa hàng hoạt động trong thời gian dài mỗi ngày. Khi các chi phí này tăng cao, lợi nhuận ngành F&B sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phải tính đến chi phí bảo trì và thay thế thiết bị trong quá trình sử dụng. Máy móc sau một thời gian vận hành có thể xuống cấp hoặc hư hỏng, đòi hỏi phải sửa chữa hoặc đầu tư mới. Nếu những chi phí này không được tính trước trong kế hoạch tài chính, lợi nhuận của cửa hàng F&B có thể bị giảm đáng kể.
4. Tỷ suất lợi nhuận thực tế của ngành F&B
Theo kinh nghiệm của nhiều doanh nghiệp trong ngành, biên lợi nhuận gộp của F&B có thể đạt khoảng 50–70% tùy vào loại sản phẩm và mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, sau khi trừ toàn bộ chi phí vận hành, biên lợi nhuận của ngành F&B thực tế thường chỉ dao động trong khoảng 10–30%. Đối với những cửa hàng mới mở hoặc chưa tối ưu được quy trình vận hành, mức lợi nhuận thậm chí có thể thấp hơn.
Ngoài ra, lợi nhuận ngành F&B cũng có sự khác biệt giữa các mô hình kinh doanh. Ví dụ: các quầy đồ uống mang đi hoặc xe bán hàng nhỏ thường có chi phí mặt bằng và nhân sự thấp hơn, nên tỷ suất lợi nhuận của ngành F&B trong các mô hình này có thể cao hơn so với nhà hàng hoặc quán cà phê quy mô lớn. Ngược lại, những mô hình đầu tư không gian trải nghiệm cho khách hàng thường phải gánh nhiều chi phí vận hành hơn, dẫn đến biên lợi nhuận thấp hơn.
Do đó, để đánh giá đúng biên lợi nhuận ngành F&B, nhà đầu tư cần nhìn vào toàn bộ hệ thống chi phí và mô hình kinh doanh, thay vì chỉ dựa vào giá bán sản phẩm. Việc quản lý chi phí hiệu quả và tối ưu vận hành sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tỷ suất lợi nhuận ngành F&B trong dài hạn.
Kết luận
Biên lợi nhuận ngành F&B không cao như nhiều người vẫn nghĩ khi chỉ nhìn vào giá bán của sản phẩm. Trên thực tế, để vận hành một cửa hàng đồ ăn hay đồ uống, doanh nghiệp phải chi trả nhiều khoản chi phí như mặt bằng, nhân sự, nguyên liệu và marketing. Những chi phí này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của cửa hàng. Vì vậy, để cải thiện tỷ suất lợi nhuận ngành F&B, doanh nghiệp cần quản lý chi phí hợp lý và tối ưu hoạt động vận hành trong quá trình kinh doanh.
Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết, đừng quên ghé thăm website COOLERCITY.VN để khám phá những thông tin mới nhất về thị trường F&B và mô hình kinh doanh nhượng quyền ngành hàng đồ uống nhé!
Bạn có thể liên hệ Hotline: 0889.670.888 hoặc liên hệ Facebook Cooler City – Icecream & Tea để được tư vấn và đặt hàng trong thời gian nhanh nhất.